کد خبر : 139196 تاریخ : 1405/7/26 - 16:07
آزمون بزرگ استاندار خراسان رضوی در صیانت از هویت اقلیمی استان بینالود زیر تیغ لودرها رشته‌کوه بینالود، «بام خراسان» و ریه تنفسی شرق کشور، این روزها زیر چرخ‌های سنگین ماشین‌آلات راه‌سازی و خاک‌برداری نفس‌هایش به شماره افتاده است. انتشار گزارش‌ها و تصاویر میدانی از پیشروی لودرها در ارتفاعات ۲۷۰۰ متری این رشته‌کوه کهنسال، موجی از بهت، خشم و نگرانی عمیق را در میان فعالان محیط‌زیست، جامعه مدنی و بدنه تخصصی استان رقم زده است؛ رویدادی که به نگارش یک نامه سرگشاده تفصیلی و تند با عنوان «دردنامه بینالود» خطاب به استاندار جدید خراسان رضوی منجر شد.

ابعاد فاجعه؛ نابودی ۱۴ هزار مترمربع زیستگاه بکر در ارتفاع ۲۷۰۰ متری
بر اساس مستندات و پایش‌های میدانی ارائه‌شده از سوی گروه‌های کوهنوردی و دیده‌بانان طبیعت، عملیات خاک‌برداری و جاده‌سازی نامعلومی در تراز ۲۷۰۰ متری بینالود در جریان است. ارزیابی‌های اولیه نشان می‌دهد:
طول مسیر تخریب‌شده: حدود ۳.۵ کیلومتر
عرض تخریب: میانگین ۴ متر
مساحت عرصه آسیب‌دیده: نزدیک به ۱۴ هزار مترمربع از بستر طبیعی کوهستان

این مداخله گسترده در پهنه‌ای صورت گرفته که زیستگاه کلیدی ذخایر ژنتیکی، بوته‌های کهنسال گون و پوشش گیاهی تثبیت‌کننده خاک منطقه به شمار می‌رود؛ پوششی که تخریب آن، ریسک فرسایش حاد خاک، بروز سیلاب‌های ویرانگر در حوضه‌های پایین‌دست و اختلال دائمی در منابع آب زیرزمینی استان را به‌شدت افزایش می‌دهد.

پرسش‌های کلیدی از استاندار؛ توسعه پایدار یا تخریب توجیه‌ناپذیر؟
امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به سوابق مدیریتی دکتر غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، خواستار ورود شخصی، شفاف و بدون اغماض وی به این پرونده شده‌اند. در متن نامه با طرح پرسش‌هایی بنیادین آمده است:
«این عملیات با چه مجوزی آغاز شده است؟ اگر مجوزی صادر شده، آیا تمامی استعلام‌ها و الزامات قانونی، زیست‌محیطی، منابع طبیعی و میراث فرهنگی پیش از آغاز کار اخذ شده‌اند؟ آیا اجرای این پروژه با اسناد آمایش سرزمین و ظرفیت‌های شکننده کوهستان همخوانی دارد؟»
نویسندگان نامه با لحنی انتقادی، دستگاه‌های متولی از جمله اداره‌کل حفاظت محیط زیست، اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری و میراث فرهنگی را مخاطب قرار داده و خواستار شفاف‌سازی درباره سکوت معنادار این مجموعه‌ها در برابر این سطح از تخریب سازمان‌یافته شده‌اند.


مطالبات ۶گانه دغدغه‌مندان و جامعه مدنی خراسان رضوی
مطالبه‌گران در پایان این نامه، خواسته‌های ملموس و فوری خود را در شش بند مشخص اعلام کرده و تأکید کرده‌اند که در برابر منافع بین‌نسلی، وعده «بررسی در آینده» پذیرفتنی نیست:
1 - دستور توقف فوری و بدون قیدوشرط تمامی فعالیت‌های کارگاهی، خاک‌برداری و مسیرسازی در محدوده آسیب‌دیده بینالود.
2 - شفاف‌سازی و راستی‌آزمایی کلیه مجوزها و روند استعلام‌های زیست‌محیطی و طرح آمایش سرزمین.
3 - ابطال و لغو قطعی مجوزهای معارض با سلامت اکولوژیک منطقه از طریق مراجع صالحه قانونی.
4 - ورود فوری و قاطع سازمان بازرسی و دادستانی استان جهت احراز ترک‌فعل‌ها و قصور احتمالی دستگاه‌های اجرایی ناظر.
5 - ارزیابی رسمی و مستقل خسارات زیست‌محیطی و تدوین طرح ضربتی احیای پوشش گیاهی و بافت خاک تخریب‌شده.
6 - اطلاع‌رسانی عمومی و شفاف از کلیه تصمیمات و مستندات این پرونده به افکار عمومی از طریق رسانه‌های رسمی.


ائتلافی کم‌سابقه از جامعه مدنی خراسان
نکته بارز در این پویش اعتراضی، دامنه وسیع و تنوع امضاکنندگان آن است؛ متنی که به امضای مشترک:
جمعی از کوهنوردان و فاتحان قلل خراسان رضوی
اساتید دانشگاه و دانشجویان
فرهنگیان و معلمان استان
اصناف، بازاریان و کسبه مشهد و نیشابور
راهنمایان گردشگری، طبیعت‌گردان و فعالان بوم‌گردی رسیده است.

امضاکنندگان در سطور پایانی نامه با هشداری اخلاقی به مدیران ارشد استان نوشته‌اند:
«بینالود زبانی برای گلایه از زخم‌هایش ندارد، گون‌هایش توان دفاع از ریشه‌های خاکسترشده‌شان را ندارند و کوهستان برای بقا صدایی جز ما ندارد؛ سکوت در برابر نابودی این میراث ملی، شرمساری در برابر تاریخ و فرزندان فردا خواهد بود.»

اکنون نگاه دوستداران میراث طبیعی و افکار عمومی شرق کشور به ساختمان استانداری خراسان رضوی دوخته شده تا مشخص شود آیا اراده‌ای جدی برای مهار لودرها در ارتفاعات بینالود شکل خواهد گرفت یا پرونده تخریب این نماد استوار هویتی، در پیچ‌وخم بوروکراسی اداری و مجوزهای پشت‌پرده مسکوت خواهد ماند.