به گزارش استان‌سازان به نقل از میراث‌باشی؛ تپه تاریخی شاه‌عباسی در روستای گلسرک از توابع شهرستان رشت، بار دیگر در کانون نگرانی دوستداران میراث فرهنگی قرار گرفته است. این محوطه که استحکامات نظامی تاریخی آن در ۱۵ شهریور ۱۴۰۰ با شماره ۳۳۴۷۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، در محدوده پروژه تعریض و بهسازی محور سراوان ـ امامزاده هاشم قرار دارد؛ پروژه‌ای که اکنون نحوه اجرای آن به یکی از موضوعات جدی در زمینه حفاظت از میراث تاریخی گیلان تبدیل شده است.
مخالفت صریح میراث فرهنگی با ادامه عملیات
بر اساس نامه مورخ ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ مدیرکل میراث فرهنگی گیلان خطاب به مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان، این اداره‌کل مخالفت صریح خود را با اجرای پروژه در محدوده اثر تاریخی اعلام کرده است.
در این نامه، به ابهامات فنی طرح برداشت ترانشه با ابعاد اعلام‌شده حدود ۱۶۰ در ۵۰ متر و ارتفاع ۴۰ متر اشاره شده و تأکید شده است که محدوده نهایی عملیات، بر اساس نقشه‌برداری اولیه تعیین شده و امکان تغییر آن در جریان اجرا هم مطرح بوده است.
میراث فرهنگی همچنین نبود مطالعات تخصصی ژئوتکنیک، بررسی پایداری شیب، ارزیابی اثرات میراثی و گمانه‌زنی باستان‌شناختی را از جمله نگرانی‌های جدی درباره اجرای طرح دانسته و خواستار توقف خاک‌برداری تا تکمیل مستندات فنی و دریافت تأییدیه نهایی حفاظتی شده است.
نامه دوم؛ درخواست مستندات پیش از ادامه پروژه
این هشدار در نامه دیگری به تاریخ ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ هم ادامه داشته است. مدیرکل میراث فرهنگی استان در این مکاتبه، با اشاره به قرارگیری قلعه گلسرک در محدوده و حریم پروژه، خواستار جانمایی دقیق عرصه و حریم اثر روی نقشه‌های اجرایی، نقشه‌برداری توپوگرافی، مستندسازی موقعیت محوطه و تهیه مطالعات فنی، خاک‌شناسی و طرح حفاظتی شده است.
در این نامه همچنین بر ضرورت ارسال نقشه‌ها و گزارش‌های مطالعاتی برای بررسی کارشناسی و تأیید نهایی میراث فرهنگی تأکید شده و نسبت به احتمال آسیب به عرصه و حریم اثر در صورت ادامه عملیات پیش از تکمیل این مراحل هشدار داده شده است.
بازگشت حفاری؛ پرسش‌های بی‌پاسخ
با وجود این مکاتبات، عکس‌هایی به دست میراث‌باشی رسیده نشان می‌دهد که عملیات حفاری و خاک‌برداری پس از یک دوره توقف، از چند روز پیش دوباره آغاز شده است. باوجود پیگیری‌های محلی، توقف‌های موقت عملیات و جمع‌آوری بیش از دو هزار امضا، تاکنون نتوانسته نگرانی اهالی درباره سرنوشت این محوطه را برطرف کند.
اکنون پرسش اساسی این است که آیا مطالعات و تأییدیه‌های مورد درخواست میراث فرهنگی تهیه شده‌اند؟ آیا پژوهشگاه میراث فرهنگی، دفتر ثبت و حریم و دفتر بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی در این زمینه نظر نهایی خود را اعلام کرده‌اند؟ آیا عملیات فعلی با محدوده و ضوابط حفاظتی اثر انطباق دارد؟ و اگر دستور توقف مورد درخواست این اداره‌کل اجرا نشده، مسئولیت نظارت بر ادامه عملیات بر عهده کدام دستگاه است؟
موضوع خطر آسیب به این مجموعه، مسئله تازه‌ای نیست. در مرداد ۱۴۰۰، رسانه‌ها از نگرانی اهالی درباره تعریض جاده و احتمال تخریب بخش‌هایی از تپه‌ای خبر دادند که سازه تاریخی در آن قرار دارد. در همان مقطع، پیگیری‌های مردمی و تلاش برای جلب توجه مسئولان میراث فرهنگی به یکی از محورهای اصلی مطالبه عمومی تبدیل شده بود.