به گزارش پایگاه خبری «استانسازان» (نخستین پایگاه خبری بازتابدهنده اخبار استانداران و استانداریهای کشور) هفته دولت در ادبیات مدیریتی کشور،ترازویی برای سنجش میزان کارآمدی دستگاههای اجرایی در گرهگشایی از مطالبات واقعی مردم و ایجاد توازن در شاخصهای توسعهای بهشمار میرود. در استانی پهناور، مرزی و با مختصات اقلیمی خاص نظیر خراسان جنوبی، ارزش هر ریال اعتبار عمرانی و اقتصادی، در نسبت مستقیم با «تثبیت جمعیت مرزنشین»، «پایداری منابع زیستی» و «کاهش شکاف محرومیت» معنا پیدا میکند. کارنامه امسال هفته دولت در دیار خاوران، بازتابی از همین رویکرد عملگرایانه با تکیه بر اولویتبندی طرحهای نیمهتمام و تقویت زیرساختهای پایدار است.
بررسی ابعاد کمی و کیفی طرحهای امسال نشان میدهد که جهتگیری پروژهها عمدتاً بر «تکمیل و بهرهبرداری واقعی» متمرکز بوده است. از مجموع ۸۷۵ پروژه، ۸۵۸ پروژه (معادل ۸۸ درصد) به مرحله بهرهبرداری و افتتاح قطعی رسیدند و تنها ۱۷ پروژه به کلنگزنی اختصاص یافت که نشاندهنده سیاست انضباط مالی و پرهیز از ایجاد تعهدات نیمهتمام جدید است.
اگرچه از نظر تعداد، پروژههای عمرانی با ۷۷۹ طرح سهم غالب را تشکیل میدهند، اما از منظر ارزش ریالی، بخش عمدهای از اعتبارات (بیش از ۱۵ هزار و ۱۵۵ میلیارد تومان) به ۹۶ طرح اقتصادی و سرمایهگذاری اختصاص یافته است. این نسبت معنادار نشان میدهد راهبرد استان فراتر از کارهای عمرانی صرف، حرکت به سوی ایجاد اشتغال پایدار و تقویت بنیه صنعتی و معدنی بوده است؛ به طوری که تنها با بهرهبرداری از طرحهای شاخص صنعتی-معدنی، صدها فرصت شغلی مستقیم در منطقه تثبیت شد.
خشکسالیهای پیاپی در شرق کشور، همواره «آب» را در صدر مطالبات مردم قرار داده است. در همین راستا، اجرای ۴۰ پروژه در حوزه آب و فاضلاب از جمله آبرسانی به ۳۰ روستای محروم و افتتاح طرحهای آبرسانی شهری با اعتبار ۵۱۱ میلیارد تومان، گامی محوری در تثبیت جمعیت روستایی و پایداری منابع بود.
همچنین همزمان با سفر وزیر کشور به استان، هزار و ۷۸۲ واحد از طرح نهضت ملی مسکن در کنار سایر زیرساختهای شهری به متقاضیان تحویل شد تا روند خانهدار شدن اقشار مختلف و رونق ساختوساز در شهرهای استان شتاب گیرد.
سرمایهگذاری در حوزه زیرساختی، اهرم تقویت انسجام اجتماعی
در این خصوص یک استاد جامعهشناسی معتقد است که زمانی این برنامهها از سطح یک مناسبت تقویمی و اداری فراتر میروند که مردم، بهویژه در مناطق روستایی و کمتر برخوردار، آثار آن را بهصورت ملموس در زندگی روزمره خود مشاهده کنند.
سید مصطفی حسینی، اجرای طرحهای زیربنایی در حوزه آب و فاضلاب، مسکن و زیرساختهای شهری را دارای کارکردهای مهم اجتماعی و گفت: این طرحها فقط آثار اقتصادی ندارند، بلکه میتوانند به افزایش رضایت عمومی، تقویت احساس تعلق به محل زندگی، کاهش مهاجرت و ارتقای اعتماد اجتماعی نسبت به کارآمدی نظام حکمرانی منجر شوند.
وی با اشاره به اجرای ۴۰ پروژه در حوزه آب و فاضلاب، از جمله آبرسانی به ۳۰ روستای محروم و افتتاح طرحهای آبرسانی شهری با اعتباری بالغ بر ۵۱۱ میلیارد تومان، اظهار کرد: دسترسی پایدار به آب، تنها یک خدمت عمرانی نیست، بلکه یکی از پایههای اصلی کیفیت زندگی، آرامش اجتماعی و رضایتمندی مردم به شمار میرود زیرا هر اندازه خدمات عمومی با نیاز واقعی مردم انطباق بیشتری داشته باشد، احساس اعتماد و همراهی اجتماعی نیز تقویت میشود.
حضور مسئولان در افتتاح طرحها فاصله میان جامعه و ساختار اداری را کاهش میدهد و زمینه گفتوگوی مستقیم، شنیدن مطالبات محلی و مشاهده ملموس نتایج اقدامات را فراهم میکند
این پژوهشگر اجتماعی ادامه داد: در بسیاری از مناطق روستایی، ضعف زیرساختهای اساسی میتواند به مهاجرت، کاهش جمعیت و تضعیف پیوندهای اجتماعی منجر شود؛ بنابراین سرمایهگذاری در تأمین آب پایدار، علاوه بر آثار بهداشتی و رفاهی، در حفظ سکونت، تثبیت جمعیت و تقویت انسجام اجتماعی نیز نقش مؤثری دارد.
حسینی با اشاره به حضور مسئولان استانی در شهرستانها و افتتاح طرح های انجام شده در میان مردم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این حضور فاصله میان جامعه و ساختار اداری را کاهش میدهد و زمینه گفتوگوی مستقیم، شنیدن مطالبات محلی و مشاهده ملموس نتایج اقدامات را فراهم میکند لذا چنین تعامل مستقیمی یکی از مهمترین عوامل افزایش اعتماد اجتماعی است.
وی افزود: افتتاح پروژهها در حضور مردم، زمانی اثر اجتماعی بیشتری دارد که با پاسخگویی، شفافسازی درباره نحوه اجرا، ارائه برنامههای آینده و توجه واقعی به مطالبات محلی همراه باشد لذا این رویکرد، احساس دیدهشدن و شنیدهشدن را در میان شهروندان تقویت کرده و در نهایت به افزایش رضایت عمومی و سرمایه اجتماعی منجر میشود.
مسکن مهمترین مؤلفه ثبات اجتماعی
این استاد جامعهشناسی همچنین با اشاره به تحویل یک هزار و ۷۸۲ واحد از طرح نهضت ملی مسکن همزمان با سفر وزیر کشور به استان، گفت: مسکن یکی از مهمترین مؤلفههای ثبات اجتماعی خانوادههاست و دسترسی به مسکن مناسب میتواند بخش مهمی از دغدغههای اقتصادی و روانی خانوارها را کاهش دهد زیرا وقتی خانوادهها از امنیت نسبی در حوزه مسکن برخوردار باشند، احساس آرامش و امید اجتماعی در جامعه نیز افزایش مییابد.
وی افزود: تحویل این واحدها در کنار توسعه سایر زیرساختهای شهری، علاوه بر کمک به خانهدار شدن متقاضیان، میتواند موجب رونق ساختوساز، ایجاد اشتغال و تحرک اقتصادی در شهرهای استان شود؛ با این حال، موفقیت اجتماعی این طرحها زمانی کامل میشود که همزمان خدماتی مانند حملونقل، آموزش، بهداشت، فضای سبز و امکانات فرهنگی نیز توسعه یابد.
حسینی یادآور شد: تجربه اجرای طرحهای توسعهای نشان میدهد که ساخت یک واحد مسکونی بهتنهایی به معنای شکلگیری یک محله پایدار نیست؛ بلکه پایداری اجتماعی زمانی ایجاد میشود که ساکنان به خدمات عمومی، فرصتهای شغلی و فضاهای تعامل اجتماعی دسترسی داشته باشند لذا در چنین شرایطی است که اعتماد، همبستگی و احساس امنیت اجتماعی در محلهها تقویت میشود.
وی با بیان اینکه هفته دولت میتواند فرصتی برای ارزیابی رابطه میان سیاستهای عمرانی و زندگی روزمره مردم باشد، تصریح کرد: اگر پروژههای افتتاحشده بر اساس نیازهای واقعی مناطق تعریف شده و آثار آن در کاهش محرومیت، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش فرصتهای برابر دیده شود، این اقدامات میتواند به تقویت رضایتمندی اجتماعی و اعتماد عمومی و در نهایت مشارکت اجتماعی کمک کند.
مهمترین کارکرد اجتماعی برنامههای هفته دولت، تبدیل اقدامات اجرایی به تجربهای ملموس برای شهروندان است
این جامعهشناس تأکید کرد: مهمترین کارکرد اجتماعی برنامههای هفته دولت، تبدیل اقدامات اجرایی به تجربهای ملموس برای شهروندان است؛ بهگونهای که مردم احساس کنند توسعه زیرساختها مستقیماً با بهبود کیفیت زندگی آنان، آینده فرزندانشان و امنیت اقتصادی و اجتماعی خانوادهها ارتباط دارد.
وی گفت: تداوم این رویکرد، یعنی حضور مسئولان در میان مردم، توجه به مناطق محروم، تکمیل زیرساختهای اساسی و شفافسازی درباره آثار طرحها، میتواند هفته دولت را از یک مناسبت اداری به فرصتی برای تقویت پیوند دولت و جامعه، افزایش رضایت عمومی و تعمیق سرمایه اجتماعی تبدیل کند.
نگاهی به پراکندگی جغرافیایی طرحها نشان از توزیع اعتبارات متناسب با نیازهای هر شهرستان دارد طوری که بیرجند و طبس به واسطه پروژههای سنگین صنعتی، معدنی و شهری بیشترین سهم اعتباری را به خود اختصاص دادند (به ترتیب ۵ هزار و ۷۸۲ و ۳ هزار و ۷۵۶ میلیارد تومان)؛در شهرستانهای مرزی و کمتر برخوردار نظیر سربیشه (۱۱۲ پروژه)، درمیان (۹۵ پروژه) و زیرکوه (۸۶ پروژه)، تمرکز اصلی بر تقویت زیرساختهای زیستی، راههای مواصلاتی و ارتقای خدمات بهداشتی بوده است. همچنین در حوزه سلامت نیز علاوه بر افتتاح دهها خانه بهداشت و پایگاه اورژانس، پیگیری نهایی مجوز بیمارستان ۲۲۰ تختهای تخصصی بیرجند در دستور کار قرار گرفت تا زنجیره درمان استان تکمیل شود.
توزیع عادلانه منابع حاصل مدیریت میدانی است
برهمین اساس یک فعال رسانهای در خراسان جنوبی گفت: شکلگیری شناخت میدانی و دقیق تیم مدیریتی استان از مسائل و ظرفیتهای شهرستانها، در کنار جمعآوری دادهها از دستگاههای اجرایی، نهادهای نظارتی و جامعه مردمی، زمینه تصمیمگیری دقیقتر و توزیع عادلانهتر منابع را فراهم کرده است.
علی جعفرپور مقدم در جمعبندی برنامههای هفته دولت در خراسان جنوبی اظهار کرد: یکی از نقاط قوت مدیریت استان در این دوره، شناخت کافی از موضوعات و جزئیات مسائل در سطح شهرستانها و شکلگیری یک رویکرد میدانی در فرایند تصمیمسازی است.
وی افزود: در این میان، دادهها صرفاً از دستگاههای مجری دریافت نمیشود، بلکه اطلاعات و گزارشهای نهادهای نظارتی و حتی مردم نیز در فرایند تصمیمگیری مورد توجه قرار میگیرد و این موضوع میتواند به افزایش صحت و دقت دادههای مورد استفاده در تصمیمسازیها منجر شود.
این فعال رسانهای ادامه داد: طبیعی است که هرچه دادهها دقیقتر و واقعیتر باشند، تصمیمات نیز از پشتوانه کارشناسی بیشتری برخوردار خواهند بود و در نهایت امکان توزیع عادلانهتر منابع و اعتبارات فراهم میشود.
وی با بیان اینکه در شرایط کنونی کمتر شاهد «بودجهپاشی» و توزیع منابع صرفاً بر مبنای تقاضاها و روابط هستیم، گفت: آنچه در عملکرد مدیریت استان بیشتر به چشم میآید، حرکت به سمت تخصیص منابع بر اساس نیازسنجی و اولویتهای واقعی است؛ رویکردی که در نهایت میتواند به افزایش بهرهوری اعتبارات و رضایتمندی مردم منجر شود.
جعفرپور مقدم افزود: ممکن است اختصاص اعتبار برای احداث یا تکمیل یک جاده با کارکرد ملی و منطقهای از نگاه بخشی از مردم به عنوان تخصیص اعتبار به یک شهرستان خاص تلقی شود، اما در سطح کلان تصمیمگیری، ملاک باید میزان بهرهوری عمومی و انتفاع استانی از پروژه باشد.
وی تاکید کرد: آنچه در روند تصمیمگیریهای استان مشهود است، حرکت اولویتهای اعتباری به سمت طرحها و پروژههایی است که دامنه بهرهمندی آنها فراتر از مرزهای یک شهرستان بوده و منافع عمومی و استانی بیشتری ایجاد میکنند؛ بنابراین نباید همه اعتبارات را صرفاً با نگاه شهرستانی ارزیابی کرد.
زمانی که شهرستانها و حوزههای مختلف احساس کنند سهم و جایگاه آنها در سبد توسعه استان به شکل منطقی و متناسب با نیازهای واقعی دیده میشود، زمینه شکلگیری اختلافات و رقابتهای منفی نیز کاهش پیدا میکند
این فعال رسانهای همچنین حضور مستمر استاندار خراسان جنوبی در شهرستانها را از دیگر نقاط قوت مدیریت استان دانست و گفت: حضور میدانی و مستمر در شهرستانها موجب میشود شدت و میزان نیازها برای مجموعه تصمیمساز استان ملموستر و روشنتر شود و همین شناخت مستقیم، اولویتبندی پروژهها و تخصیص اعتبارات را منطقیتر میکند.
وی با اشاره به کاهش محسوس مناقشات و اختلافات منطقهای در دو سال گذشته اظهار کرد: یکی از دستاوردهای مهم این دوره، کاهش قابل توجه مناقشات منطقهای و شهرستانی است و این موضوع را باید بخشی از هنر مدیریتی استان دانست.
جعفرپور مقدم ادامه داد: زمانی که شهرستانها و حوزههای مختلف احساس کنند سهم و جایگاه آنها در سبد توسعه استان به شکل منطقی و متناسب با نیازهای واقعی دیده میشود، زمینه شکلگیری اختلافات و رقابتهای منفی نیز کاهش پیدا میکند.
وی گفت: به نظر میرسد مدیریت استان توانسته میان مطالبات محلی و منافع کلان استانی توازن ایجاد کند؛ به گونهای که هر شهرستان ضمن دنبال کردن نیازهای خود، جایگاهش را در یک برنامه جامعتر برای توسعه خراسان جنوبی ببیند.
این فعال رسانهای افزود: استمرار این رویکرد، تقویت نظام دادهمحور در تصمیمگیری، حضور میدانی مدیران و توجه به پروژههای دارای انتفاع عمومی میتواند به افزایش اعتماد عمومی و اثربخشی بیشتر منابع در استان منجر شود.
جهش اعتبارات هفته دولت از ۱۲ هزار و ۵۵۱ میلیارد تومان در سال گذشته به بیش از ۲۳ هزار میلیارد تومان در سال جاری، بیشک خونی تازه در رگهای توسعه خراسان جنوبی جاری ساخته است. با این حال، تحلیلگران بر این باورند که شیرینی این اعتبارات زمانی به کام مردم خواهد نشست که در کنار روبانبریدنها، پایش مستمر روند بهرهبرداری، نظارت بر تثبیت اشتغال صنعتی و تأمین پایدار اعتبارات پروژههای بزرگراهای و ریلی استان با جدیت دنبال شود.